Szlak rowerowy - Wierchomla PKP - Bacówka PTTK nad Wierchomlą

Wierchomla PKP - Bacówka PTTK nad Wierchomlą
Długość: 10.3 km

Szczególne miejsca:

Wierchomla Wielka

Wierchomla jest połemkowską wsią, ciągnąca się w dolinie potoku Wierchomlanka pomiędzy grzbietem Parchowatki (1004 m n.p.m.) i Kiczery (od północy), a grzbietem Wierchu Zubrzego (860 m n.p.m.) w masywie Pustej Wielkiej (1061 m n.p.m.). Zasadniczą część doliny stanowi Wierchomla Wielka, której centrum znajduje się około 5 km od ujścia Wierchomlanki do Popradu. Wieś otaczają duże masywy leśne, w których wyróżniają się na zachodzie kulminacje Drapy (650 m n.p.m.) i Kiczery (806 m n.p.m.). Natomiast po stronie wschodniej piętrzą się Bystre (807 m n.p.m.) i Rąbaniska (788 m n.p.m.), a na północy Gaborówka (790 m n.p.m.).
Wierchomla Wielka (łem. Wierchomlia) lokowana była na prawie wołoskim w 1595 r. przez kardynała Jerzego Radziwiłła. Zasadźcą był Mikuta Zubrzycki z pobliskiego Zubrzyka. Osadnikami byli napływający tu pasterze wołoscy. Otrzymali aż 30 lat wolnizny na zagospodarowanie. Wieś stanowiła część Państwa Muszyńskiego. Po likwidacji państwa biskupów krakowskich (1781 r.) weszła w skład dóbr kameralnych rządu austriackiego. W XIX w osiedlili się tutaj również Polacy i Żydzi. W 1843 r. w Wierchomli Wielkiej przyszedł na świat ksiądz Wołodymyr Chylak, łemkowski pisarz tworzący w języku polskim i rosyjskim. W 1945 r. miejscowa ludność łemkowska została przesiedlona (w większości dobrowolnie) na Ukrainę (ZSRR). Pozostałych około 150 rodzin wysiedlono w ramach akcji Wisła w 1947 r. Potem wieś zasiedlili Polacy z okolic Piwnicznej.
W centrum Wierchomli Wielkiej, po północno-zachodniej stronie drogi w dolinie znajduje się zabytkowa cerkiew połemkowska pw. św. Michała Archanioła z 1821 r. z przyległym cmentarzem (w pobliżu także nieliczne zachowane stare zabudowania połemkowskie). Do 1947 r. cerkiew należała do kościoła greckokatolickiego, a obecnie należy do parafii rzymskokatolickiej. Jest konstrukcji zrębowej, obita gontem i pokryta blachą. Poddasze cerkwi jest chronionym siedliskiem najrzadszych w Europie gatunków nietoperzy – podkowca małego oraz nocka orzęsionego. Wnętrze cerkwi nakrywają stropy płaskie z fasetami. Barokowo-klasycystyczna polichromia ścian i stropów o motywach architektonicznych i figuralnych pochodzi z 1928 r. W świątyni znajduje się cenne wyposażenie z XVIII–XIX w.: ikonostas o bogatej dekoracji snycerskiej w stylu barokowym z XIX w. oraz pochodzący z tego samego czasu ołtarz w prezbiterium. W tle ołtarza znajduje się ikona Ukrzyżowanie. W nawie są rokokowe ołtarze z XVIII i XIX w. (prawdopodobnie z wcześniejszej świątyni). Dziewiętnastowieczny rodowód mają obrazy i feretrony z ikonami.
W Wierchomli Wielkiej jest kilka nie eksploatowanych źródeł wód mineralnych (szczawy żelaziste i siarczane).

Skrzyżowanie w Wierchomli

Na skrzyżowaniu przy ujściu Wierchomlanki do Popradu od biegnącej wzdłuż Popradu drogi wojewódzkiej Stary Sącz – Muszyna – Krynica, odchodzi na północy-wschód lokalna droga do wsi Wierchomla Wielka (około 6 km do centrum) i dalej do stacji narciarskiej w Wierchomli Małej (łącznie 12 km). Jest tu przystanek autobusowy, a obok, na wschód od skrzyżowania, przystanek kolejowy Wierchomla Wielka na linii Nowy Sącz – Muszyna – Krynica. Jest tu też kolejowa rampa załadunkowa dla pobliskiego kamieniołomu. Znajduje się on praktycznie na początku doliny, wyryty w zboczu po prawej (wschodniej stronie). Jest to Kopalnia Surowców Skalnych Wierchomla – Huczwice. Złoże piaskowca magurskiego jest tu eksploatowane od 1956 r. Spółka eksploatujące złoże „Wierchomla” posiada też złoże piaskowców i łupków lgockich w Bieszczadach w Huczwicach koło Baligrodu.
Naprzeciwko skrzyżowania, za Popradem, już na słowackim brzegu, znajdują się zabudowania wioski Miedzibrodie.

Bacówka PTTK nad Wierchomlą

Pełna nazwa bacówki nad Wierchomlą brzmi: Bacówka PTTK Nad Wierchomlą im. Stanisława Nowaka. Wcześniej w świadomości turystów funkcjonowały też niezbyt trafne określenia: „bacówka pod Runkiem” bądź „bacówka pod Pustą Wielką”. Bacówka położona jest na wysokości 890 m n.p.m., na pokrytym w większości halami odcinku grzbietu, właśnie pomiędzy Pustą Wielką (1061 m n.p.m.) a Runkiem (1080 m n.p.m.), ponad Wierchomlą Małą. Schronisko powstało w 1978 r., jako kolejny obiekt w sieci bacówek turystyki kwalifikowanej PTTK.
Zobacz więcej:
http://schroniska.pttk.pl/wierchomla/pl/index.html

Ujście Potaszni do Wierchomli

Pomiędzy Wierchomlą Małą a Wiercomla Wielką znajduje się miejsce, w którym potok Potasznia, mający źródła pod głównym grzbietem Pasma Jaworzyny Krynickiej na zachód od Runka (1080 m n.p.m.) uchodzi do potoku Wierchomlanka. W „widły” obu dolin od północnego-wschodu stromo opada zalesiona końcówka grzbietu Lembarczka (917 m n.p.m.) – stoki kulminacji Gaborówka 789 m n.p.m. Przy rozwidleniu dolin jest skrzyżowanie dróg. Od drogi w dolinie Wierchomlanki odchodzi na północ w górę doliny Potaszni utwardzona droga, ale zamknięta dla ruchu kołowego (z wyjątkiem posiadających zezwolenia leśnictwa). Przy skrzyżowaniu, za ostatnimi zagrodami Wierchomli Wielkiej jest przystanek autobusowy i początek czarnego szlaku do Bacówki nad Wierchomlą. Przechodzi też tędy szlak rowerowy i gminny prowadzący od przystanku kolejowego Wierchomla Wielka w dolinie Popradu, a potem południowymi stokami Lembarczka (917 m n.p.m.), też do schroniska.

 

(Źródło: http://www.malopolska.szlaki.pttk.pl/szlaki/opis_szlaku/7414)