Szlak turystyczny - Przełęcz Obidza - Piwniczna

Przełęcz Obidza - Piwniczna
Długość: 10.4 km

Szczególne miejsca:

Piwniczna-Zdrój PKP

Przystanek kolejowy Piwniczna-Zdrój znajduje się poniżej rynku w Piwnicznej, tuż pod kościołem, nad Popradem. Prowadzi od niego most dla pieszych, umożliwiający szybkie dojście do zdroju na Zawodziu. Budynek przystanku kolejowego jest drewniany, zbudowany z tzw. muru pruskiego w latach 1908–1909.
W pobliżu przystanku kolejowego, na nadbrzeżnej łące pomiędzy torem kolejowym a Popradem (za placem zabaw i boiskiem, dojście od przejścia przez tor przy moście dla pieszych, na południe) znajduje się cmentarz żydowski (kirkut) w Piwnicznej. Teren cmentarza jest otoczony drewnianym ogrodzeniem. Zachowało się kilka stojących i kilka leżących kamiennych macew.
Dokumenty potwierdzają istnienie społeczności żydowskiej w Piwnicznej w XVIII w., ale według tradycji, już Kazimierz Wielki pozwolił na ich osiedlenie po założeniu miasta w XIV w. Żydzi w Piwnicznej zajmowali się handlem i prowadzeniem karczmy; utrzymywali też kontakty z podążającymi doliną Popradu kupcami z Węgier.
Obecny kirkut powstał prawdopodobnie na początku XIX w. Na początku XX w. zbudowano przy cmentarzu niewielki dom przedpogrzebowy, który nie zachował się do dzisiaj. W okresie międzywojennym narodowość żydowską deklarowało w Piwnicznej ponad 200 osób. W czasie okupacji hitlerowskiej, w listopadzie 1942 r. miejscowi Żydzi zostali wywiezieni do getta w Nowym Sączu, skąd potem trafili do obozu zagłady w Bełżcu. Kirkut w Piwnicznej uległ dewastacji (część macew hitlerowcy wyrwali i użyli do utwardzania dróg). Po II wojnie światowej cmentarz popadł w zapomnienie i dalszą ruinę. Pewne prace zabezpieczające i konserwatorskie, jako pamiątki historycznej, przeprowadzono w latach dziewięćdziesiątych XX w.

Ujście potoku Czercz do Popradu

Do zakola Popradu, 2,5 km na południowy-zachód od centrum Piwnicznej, uchodzi potok Czercz (który ma źródła pod grzbietem granicznym w rejonie przełęczy Obidza). Tu też od biegnącej zachodnim brzegiem Popradu głównej drogi z Piwnicznej do przejścia granicznego ze Słowacją w Mniszku nad Popradem, odchodzi na zachód, w górę doliny Czercza, lokalna droga do położonej w głębi doliny wsi Kosarzyska, kończąca się przy parkingu koło stacji narciarskiej Sucha Dolina. Przy skrzyżowaniu w pobliżu ujścia Czercza jest zabudowa willowa i przystanek autobusowy.

Przełęcz Obidza

Przełęcz Obidza (930 m n.p.m.), zwana też Przełęczą Gromadzką jest szerokim i płaskim siodłem łączącym grzbiet graniczny (w tym pasmo Eliaszówki) z masywem Wielkiego Rogacza (1182 m n.p.m.) w głównym grzbiecie Pasma Radziejowej. Po wschodniej stronie znajdują się zabudowania góralskiego osiedla Obidza. Znajduje się tu bufet oraz prywatne schronisko Chata Wątorówka, a poniżej pensjonat zwany „Bacówka na Odidzy”. Z rejonu przełęczy jest widok na wschód, na dolinę Czercza, pasmo Eliaszówki (1020 m n.p.m.) i fragment Pasma Jaworzyny Krynickiej za doliną Popradu. Na zachód widać na górną część doliny Białej Wody i Grajcarka, fragment Małych Pienin i południowe stoki Pasma Radziejowej.
Przełęcz jest ważnym w Beskidzie Sądeckim węzłem szlaków turystycznych. Spotykają się tu trzy przelotowe szlaki (nie licząc ścieżek spacerowych i szlaku rowerowego): niebieski łączący Małe Pieniny z Wielkim Rogaczem (1182 m n.p.m.), czerwony z Jaworek do doliny Czercza i Piwnicznej oraz zielony w pasmo Eliaszówki. Pojawiające się co parę lat propozycje poprowadzenia przez przełęcz drogi jezdnej (a nawet kolejki) łączącej najkrótszą trasą Szczawnicę z Piwniczną, praktycznie nie mają szans na realizację z powodów ekonomicznych, ekologicznych i wielu innych.

Stacja narciarska Sucha Dolina

Stacja narciarska w Suchej Dolinie w Kosarzyskach jest najstarszym, sięgającym lat sześćdziesiątych XX w., kompleksem narciarskim w Beskidzie Sądeckim. Nazwa Sucha Dolina dotyczy dość szerokiego, źródłowego kotła doliny Czercza. Wyciągi i narciarskie trasy zjazdowe znajdują się na północnym stoku, opadającym spod kulminacji 919 m n.p.m w grzbiecie granicznym, na północny-zachód od Eliaszówki (1020 m n.p.m). Obecnie w Suchej Dolinie działa 9 wyciągów narciarskich, a ich uzupełnieniem są dwa położone w nieodległych Kosarzyskach. Łączna długości wszystkich wyciągów wynosi ponad 4 km, a tras narciarskich o różnej skali trudności jest ponad 10 km. Najdłuższa trasa liczy 1,5 km długości i 218 m różnicy wzniesień. Nie ma tu jednak jeszcze (jak w nowszych stacjach narciarskich) nowoczesnych wyciągów krzesełkowych. Najdłuższe dwa wyciągi to podwójne orczyki (górna stacja na grzbiecie przy granicy); pozostałe to orczyki pojedyncze lub wyciągi talerzowe. Część stoków jest oświetlona.
Naprzeciw głównego stoku narciarskiego, po północnej stronie zakola wąskiej drogi na przełęcz Obidzę, na malowniczej polanie pod lasem stoi okazały budynek Ski-Hotel. Jest to przebudowany i unowocześniony dawny Hotel Górski – sztandarowa inwestycja w infrastrukturę turystyczną jeszcze z lat sześćdziesiątych XX w. (w ramach tzw. „Eksperymentu Sądeckiego”). Obecnie dysponuje wygodną, dość elegancką bazą hotelową i restauracyjną, salami konferencyjnymi, spa z sauną itp.
 

Parking końcowy w Kosarzyskach

Na końcu drogi jezdnej w dolinie Czercza, za rozwidleniem, na wysokości około 650 m n.p.m. znajduje się dość duży parking i końcowy przystanek sądeckiej komunikacji podmiejskiej i mikrobusów. Dalej drogą w górę mogą tylko jechać mieszkańcy osiedla Obidza oraz goście i obsługa Ski-hotelu i pobliskiego ośrodka wypoczynkowego.

Pomnik kurierów w Suchej Dolinie

W Suchej Dolinie przy zakręcie drogi powyżej parkingu znajduje się pomnik upamiętniający kurierów, łączników i przewodników (oraz ludzi udzielających im schronienia), którzy organizowali w czasie II wojny światowej przerzuty ludzi, broni, wiadomości i pieniędzy na trasie Warszawa – Budapeszt. Przechodzili oni tędy na Słowację, przekraczając granicę w rejonie Obidzy i Eliaszówki (1020 m n.p.m.). Więcej...

Dolina Rogacza

Na zachodnim krańcu zabudowy Kosarzysk, powyżej kościoła, do potoku Czercz uchodzi potok Rogacz. Jest tu przystanek autobusowy „Rogacz”. Na północ, w górę doliny potoku Rogacz, odchodzi wąska, asfaltowa droga prowadząca do położonych na południowych stokach Niemcowej (1001 m n.p.m.) osiedli. Jest to najkrótsze dojście od komunikacji do prywatnego schroniska na Trześniowym Groniu (dawniej chatka studencka pod Niemcową).

Kosarzyska

Kosarzyska to wieś położona w dolinie Czercza – obecnie administracyjnie należąca do Piwnicznej. W centrum Kosarzysk, znajdującym się około 4 km na zachód od ujścia Czercza do Popradu, znajduje się główny przystanek autobusowy, sklepy, restauracja, kilka pensjonatów i ośrodków wypoczynkowych (najbardziej znany jest Smrek, słynny m.in. z wczasów odchudzających. Tu także, po północnej stronie drogi, stoi ciekawy architektonicznie murowany kościół parafialny pw. Matki Bożej Nieustającej Pomocy z 1976 r. We wschodniej części Kosarzysk znajduje się stylowy drewniany budynek stanicy harcerskiej, oferującej całorocznie tanie noclegi nie tylko dla harcerzy czy „zielonych szkół”, obozów młodzieżowych i wycieczek szkolnych.
W Kosarzyskach urodziła się znana aktorka Danuta Szaflarska.

Pomnik w dolinie Czercza

Na wschodnim skraju Kosarzysk, koło osiedla Czercz, około 600 m powyżej pierwszego przystanku autobusowego w głębi doliny, na polance nad potokiem w pobliżu ujścia od południa potoku Zaczerczyk znajduje się kamienny pomnik upamiętniający egzekucję wykonana przez hitlerowców na 15 zakładnikach, która miała miejsce 13 sierpnia 1944 r.


(Źródło: http://www.malopolska.szlaki.pttk.pl/szlaki/opis_szlaku/7368#)