Szlak turystyczny - Główny Szlak Beskidzki Wielki Rogacz - Rytro

Główny Szlak Beskidzki
Wielki Rogacz - Rytro
Długość: 10 km

Szczególne miejsca:

Kordowiec

Dość wyrazisty wierzchołek Kordowca (763 m n.p.m.) znajduje się w Paśmie Radziejowej, w grzbiecie odchodzącym na północ od Wielkiego Rogacza (1182 m n.p.m.) w kierunku Rytra. Na Kordowcu grzbiet ten rozgałęzia się na dwie odnogi, z których północna (a z nią czerwony szlak) opada nad Rytro, a wschodnia na Młodów w dolinie Popradu. Pomiędzy nimi spływa potok Kordowiec, który ma źródła w dolnej części polany o tej samej nazwie. Na północnym grzbiecie znajduje się rozproszona zabudowa osiedli należących do Obłazów Ryterskich, na północnych stokach wschodniego grzbietu osiedla należące do Młodowa.
Na północ od czerwonego szlaku (niespełna 200 od szczytu), na malowniczej łące stoi prywatne schronisko (zaadaptowane w okazałej drewnianej chacie). Czynne jest tylko w weekendy i w sezonie wakacyjnym. Najczęściej gości niewielkie grupy turystów umówionych wcześniej telefonicznie (namiary kontaktowe na właściciela wywieszone są na drzwiach).
Pod szczytem Kordowca (763 m n.p.m.) znajduje się węzeł szlaków. Od szlaku czerwonego (Główny Szlak Beskidzki) odchodzą na północny wschód dwie ścieżki edukacyjne: zielono znakowana do Rytra przez Obłazy Ryterskie i niebiesko znakowana do Młodowa. Z podszytowej polany są rozległe widoki, głównie na wschód, na dolinę Popradu i spory fragment ciągnącego się za nią Pasma Jaworzyny Krynickiej. W jego głównym grzbiecie widać m.in. Makowicę (948 m n.p.m.), Zadnie Góry, Wierch nad Kamieniem (1084 m n.p.m.) i rejon Hali Łabowskiej, a także boczne grzbiety i rozdzielające je dolinki spływające od wschodu do Popradu.
Zobacz więcej:
http://www.kordowiec.com

Kramarka

Polana Kramarka znajduje się w ciągu stokowych łąk na zachodnim grzbiecie Niemcowej (1001 m n.p.m.), w Paśmie Radziejowej. Poniżej, w stronę Kordowca (763 m n.p.m.), położone są kolejno polany: Niemcowa, Stus, Poczekaj, Kordowiec. Kramarka położona jest na wysokości około 920–960 m n.p.m. Nazwa polany pochodzi od nazwiska Kramarz lub Kramarski. Dawniej (do początku lat siedemdziesiątych XX w.) były tutaj także domy. Część polany była kiedyś orana. Świadczą o tym zarośnięte borowinami kupce z kamieni zbieranych z oranego pola i widoczne jeszcze zagony. W latach sześćdziesiątych, gdy pojawiły się większe możliwości zarobkowe i młodzi mieszkańcy górskich osiedli odpływali do miast – przysiółki pod Niemcową (1001 m n.p.m.) zaczęły się wyludniać i popadać w ruinę. Istotną przyczyna tego zjawiska były też trudne warunków bytowania (w szczególności brak wody i prądu elektrycznego). Po 1989 r. również pasterstwo na tych terenach stało się nieopłacalne. Opuszczona i nieużytkowana polana stopniowo zarasta lasem. Pierwszym etapem naturalnej sukcesji zespołów roślinnych jest pojawienie się łanów borówek. Szczególnie dużo jest ich przy żółtym szlaku z Piwnicznej.
Polana Kramarka należy do terenów wsi Roztoka Ryterska. Jest dobrym punktem widokowym. Rozciąga się stąd szeroka panorama na Pasmo Jaworzyny Krynickiej za doliną Popradu, szczególnie na dobrze widoczne gniazdo Pustej Wielkiej (1061 m n.p.m.), a także rejon Parchowatki (1004 m n.p.m.), Hali Łabowskiej, Zadnich Gór i in.

Niemcowa

Niemcowa (1001 m n.p.m.) jest kulminacją zwornikową w grzbiecie odchodzącym na wschód od Wielkiego Rogacza (1182 m n.p.m.). Rozchodzą się tu grzbiety boczne nad Rytro i nad Piwniczną. Większość map podaje wysokość 963 m n.p.m., ale niektóre publikacje odnoszą nazwę Niemcowa do wyrazistego wierzchołka 1001 m n.p.m. położonego bardziej na południe, ponad osiedlem Trześniowy Groń. Tę nazwę odnosi się także do polany grzbietowej i znajdującego się kiedyś na niej osiedla – na północny-wschód od odejmującej sam zwornik grzbietów polany Kramarka. Teren polany znajduje się w granicach dwóch gmin – Rytro i Piwniczna i granica administracyjna przebiega tu jej środkiem. Na skrajach polana zaczyna zarastać młodym lasem. Wschodnia część polany opada do źródłowego kotła doliny Młodowskiego Potoku. Obecnie z osiedla pozostało tylko jedno gospodarstwo rolne, pana Wielochy (przy czerwonym sszlaku w kierunku Rytra), który gospodaruje tutaj latem, a na zimę wraca do Rytra. W górnej części polany, pod lasem, działała dawniej szkoła na Niemcowej, obecnie obok jej ruin znajduje się obelisk z tablicą pamiątkową wspominająca dzielnych nauczycieli „Szkoły nad obłokami” (w nawiązaniu do opisującej ją znanej książki Marii Kownackiej pod tym samym tytułem).
W pobliżu, wśród łąk i zagajników zaobserwować można już tylko pozostałości piwnic po innych domach osiedla oraz zarośnięte borowinami kopce kamieni zbieranych z pól. W latach osiemdziesiątych XX wieku powstał o Niemcowej film dokumentalny i kilka audycji radiowych.

Ruiny Szkoły nad obłokami

W osiedlu na Niemcowej znajdowała się dawniej szkoła podstawowa dla mieszkających w pobliżu dzieci, opisana przez Marię Kownacką w książce „Szkoła nad obłokami”. Szkoła działała w latach 1938–1961 (z przerwą wojenną; później przeniesiona na niżej położony Kordowiec). Była to szkoła czteroklasowa z jednym nauczycielem, a uczęszczało do niej 15–25 dzieci. Jako sala lekcyjna służyło dzierżawione pomieszczenie w budynku gospodarza Nosala. Jedyny nauczyciel służył nie tylko dzieciom, ale i ich rodzicom: czytał gazety ciekawym świata gazdom lub użyczał swego radia „na kryształek”, aby posłuchali, „co tam panie w polityce”, uczył czytania i pisania analfabetów, wieczorami wabił młodych grą na skrzypkach. Była tutaj nawet wypożyczalnia książek z miejskiej biblioteki (zazwyczaj przyniesionych na plecach przez nauczyciela). Z budynku szkoły pozostały już tylko kamienne podmurówki. W 2003 r. Towarzystwo Przyjaciół Piwnicznej odsłoniło na Niemcowej pamiątkową tablicę z nazwiskami nauczycieli, którzy tutaj uczyli.

Wielki Rogacz

Wielki Rogacz (1182 m n.p.m.) jest zwornikową kulminacją o podwójnym wierzchołku (stąd nazwa). Od skręcającego na południe głównego grzbietu Pasma Radziejowej odchodzi na północny-wschód ramię Niemcowej (1001 m n.p.m.) i Kordowca (763 m n.p.m.). Na zarastającej porębie w siodle pomiędzy dwoma wierzchołkami Rogacza stoją ławeczki dla turystów. Jest to więc dogodne miejsce do odpoczynku, choć panoramę na południe przysłania podrośnięty młodnik. Tu jest także węzeł szlaków (drogowskazy). Główny Szlak Beskidzki (czerwony) skręca w stronę Rytra, natomiast na południe, w kierunku przełęczy Obidza prowadzi zaczynający się tu szlak niebieski.


(Źródło: http://www.malopolska.szlaki.pttk.pl/szlaki/opis_szlaku/7383)