Szlak turystyczny - Piwniczna - Łabowa

Piwniczna - Łabowa
Długość: 19.1 km

Szczególne miejsca:

Piwniczna-Zdrój PKP

Przystanek kolejowy Piwniczna-Zdrój znajduje się poniżej rynku w Piwnicznej, tuż pod kościołem, nad Popradem. Prowadzi od niego most dla pieszych, umożliwiający szybkie dojście do zdroju na Zawodziu. Budynek przystanku kolejowego jest drewniany, zbudowany z tzw. muru pruskiego w latach 1908–1909.
W pobliżu przystanku kolejowego, na nadbrzeżnej łące pomiędzy torem kolejowym a Popradem (za placem zabaw i boiskiem, dojście od przejścia przez tor przy moście dla pieszych, na południe) znajduje się cmentarz żydowski (kirkut) w Piwnicznej. Teren cmentarza jest otoczony drewnianym ogrodzeniem. Zachowało się kilka stojących i kilka leżących kamiennych macew.
Dokumenty potwierdzają istnienie społeczności żydowskiej w Piwnicznej w XVIII w., ale według tradycji, już Kazimierz Wielki pozwolił na ich osiedlenie po założeniu miasta w XIV w. Żydzi w Piwnicznej zajmowali się handlem i prowadzeniem karczmy; utrzymywali też kontakty z podążającymi doliną Popradu kupcami z Węgier.

Hala Łabowska

Hala Łabowska jest rozległą polaną w środkowej części głównego grzbietu Pasma Jaworzyny Krynickiej, na południowy-wschód od Wierchu nad Kamieniem (1084 m n.p.m.). W najwyższym punkcie polana ma 1061 m n.p.m. Dawniej Hala Łabowska była halą pasterską. Nazwa hali wzięła się od łemkowskiej wsi Łabowa, której mieszkańcy wypasali na niej swoje owce. Gdy po II wojnie światowej w ramach akcji Wisła Łemkowie zostali wysiedleni, hala przeszła na własność lasów państwowych. Obecnie część hali stanowi własność PTTK. Na skutek zaniechania wypasu krańce hali częściowo zarastają lasem. Przed całkowitym zalesieniem chroni ją nadanie jej statusu użytku ekologicznego. Na hali znajdował się kiedyś domek myśliwski dawnego właściciela tych terenów – hrabiego Adama Stadnickiego z Nawojowej. Spalili go podczas II wojny światowej partyzanci, gdyż z domku tego korzystali niemieccy żołnierze.
Na zachód od hali znajduje się zalesiony wierzchołek 1064 m n.p.m. W lesie pomiędzy nim, a skrajem polany stoi odsłonięty w 1999 r. kamienny pomnik księdza Władysława Gurgacza – kapelana Polskiej Armii Niepodległościowej, który został w 1949 r. zastrzelony przez UB. Natomiast na hali powyżej schroniska (w pobliżu grzbietowej dróżki ze szlakiem) znajduje się murowany obelisk poświecony partyzantom 9 kompanii 3 batalionu 1 Pułku Strzelców Podhalańskich AK dowodzonego przez Juliana Zubka ps. „Tatar”, którzy w rejonie Hali Łabowskiej toczyli boje z hitlerowcami w latach 1944–1945 r.

Schronisko górskie PTTK na Hali Łabowskiej

 We wschodniej części Hali Łabowskiej znajduje się duże i popularne schronisko górskie PTTK na Hali Łabowskiej im. Władysława Stendery. Budowę schroniska rozpoczął w 1953 r. Oddział PTTK „Beskid” z Nowego Sącza. Początkowy był to niewielki schron, przez lata rozbudowywany. W 1995 r. schronisku nadano imię Władysława Stendery, wybitnego działacza Oddziału PTTK „Beskidy” w Nowym Sączu. W ramach współfinansowanego przez Unię Europejską projektu „Zielone schroniska w Paśmie Beskidów-Gorców-Pienin” w latach 2010–2013 wykonano m.in. taras widokowy, kuchnię turystyczną i suszrnię, kolektory słoneczne, powiększono jadalnię. Obecnie schronisko ma ponad 60 miejsc noclegowych.
W pobliżu schroniska, położonego na terenie Popradzkiego Parku Krajobrazowego, znajdują się trzy rezerwaty przyrody (rezerwat Łabowiec, Barnowiec i Uhryń), skały i jaskinie (w rejonie Wierchu nad Kamieniem) oraz pomniki pamięci z czasów walk partyzanckich. Schronisko na Hali Łabowskiej jest dobrą bazą wypadową na szlaki turystyczne piesze, konne i rowerowe, a zimą narciarskie (turystyczne i biegowe).
Co roku we wrześniu na Hali Łabowskiej odbywa się Turystyczny Zlot im. mjra Juliana Zubka „Tatara”, dowódcy oddziału AK działającego na tym terenie.
Zobacz więcej:
http://schroniska.pttk.pl/halalabowska/pl/index.html

Łabowa

Dość duża wieś Łabowa (około 1200 mieszkańców) położona jest na obu brzegach Kamienicy Nawojowskiej, bezpośrednio na wschód od ujścia potoku Łabowiec. Jest siedzibą dużej gminy położonej na północnych krańcach Beskidu Sądeckiego.
Łabowa została lokowana przed rokiem 1581 przez Branickich na prawie wołoskim. Wtedy też powstała parafia greckokatolicka. Wieś zamieszkiwała ludność łemkowska aż to 1947 r., kiedy to została wysiedlona w ramach akcji Wisła. Wcześniej mieszkali tu też Polacy i dla tej społeczności hrabia Adam Stadnicki z Nawojowej ufundował w 1930 r. kościół katolicki.
Głównym zabytkiem Łabowej jest usytuowana na południowym brzegu Kamienicy dawna murowana cerkiew greckokatolicka pw. Matki Bożej Pokrow (Opiekunki) z 1784 r., fundacja Izabeli Lubomirskiej. Po II wojnie światowej, po wysiedleniu Łemków cerkiew była nieczynna, a w 1964 r. została wpisana w rejestr zabytków. Niestety wkrótce świątynia uległa dalszej dewastacji po zniszczeniach od uderzenia pioruna. Dopiero w 1992 r. cerkiew została wyremontowana i odnowiona, łącznie z elementami wyposażenia wewnątrza. Obecnie służy jako kościół pomocniczy parafii katolickiej pw. Opieki Najświętszej Marii Panny.

Dolina Łabowca

Potok Łabowiec ma źródła pod Cisowym Wierchem (982 m n.p.m.) w głównym grzbiecie Pasma Jaworzyny Krynickiej, na wschód od Hali Łabowskiej. Spływa na północ (ponad 7 km) i rozdziela boczne grzbiety Pereslihy (808 m n.p.m.) na wschodzie i Czerszli (867 m n.p.m.), poczym uchodzi do Kamienicy Nawojowskiej bezpośrednio na zachód od Łabowej. Około 3 km w głąb doliny zabudowania niewielkiej połemkowskiej wioski Łabowiec. W jej górnej części zachowała się stara greckokatolicka kapliczka.

Rezerwat Łabowiec

Rezerwat Łabowiec to leśny rezerwat przyrody znajdujący się na zboczu źródłowego kotła potoku Łabowiec, na północny-wschód od Hali Łabowskiej. Został założony w 1924 r. z inicjatywy właściciela tutejszych dóbr hrabiego Adama Stadnickiego z Nawojowej. W 1957 r. status rezerwatu został potwierdzony zarządzeniem Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego. Powierzchnia rezerwatu wynosiła początkowo 10,3 ha, lecz w 2003 r. rozporządzeniem wojewody małopolskiego została powiększona aż do 53,85 ha. Głównym celem ochronnym rezerwatu jest zachowanie, ze względów przyrodniczych, krajobrazowych i naukowych, znacznej połaci dolnoreglowych lasów bukowych i bukowo-jodłowych, będących pozostałością pierwotnej puszczy karpackiej. Drzewostan jest tu w różnym wieku – od 70 do 250 lat, o zdecydowanej przewadze starodrzewu w wieku około 140 lat, wysokości do 35 m i 120 cm grubości pnia. Bardzo bogate jest tu runo leśne, a także dość duża populacja jelenia karpackiego.

Łomnica-Zdrój

Łomnica-Zdrój (około 2 tysiące mieszkańców) jest wsią o charakterze turystyczno-letniskowym, położoną w dolinie potoku Łomniczanka, spływającego spod głównego grzbietu Pasma Jaworzyny Krynickiej i uchodzącego do Popradu na południe od Piwnicznej-Zdroju. Zabudowa wsi ciągnie się na przestrzeni blisko 5 km. Pierwszym osiedlem, w pobliżu ujścia potoku, są Twarogi, a ostatnim, w górnej części doliny, jest przysiółek Maryniaki i leśniczówka Piekiełko. Centrum wsi jest położone około 3 km w głębi doliny.

Rozdroże przy pomniku ks. Gurgacza

Na zachód od Hali Łabowskiej, jeszcze w rzadkim grzbietowym lesie, przed wejściem na polanę znajduje się węzeł szlaków (1050 m n.p.m.). Do prowadzącego grzbietową dróżką szlaku czerwonego (Główny Szlak Beskidzki – tu z Rytra do Krynicy) dochodzi od południowego zachodu szlak niebieski z Piwnicznej przez dolinę Łomniczanki, który potem, po minięciu Hali Łabowskiej, schodzi na północ przez dolinę Łabowca do Łabowej. Znajduje się tu, odsłonięty w 1999 r., kamienny obelisk poświęcony pamięci księdza Władysława Gurgacza i żołnierzy Polskiej Armii Niepodległościowej poległych w walkach z UB i KBW w latach 1948–1949.

Walczaki

Na dość stromym północno-zachodnim zboczu Kicarza (704 m n.p.m.), przy niebieskim szlaku, na skraju lasu i zabudowań należącego do Piwnicznej stokowego osiedla Walczaki pod Kicarzem (704 m n.p.m.) znajduje się malownicza kapliczka domkowa z początku XX w. (drewniana, ze strzelistym daszkiem). Wewnątrz znajduje się neobarokowy ołtarzyk z figurą Matki Bożej. Przy kapliczce stoi ławeczka, na której często odpoczywają turyści po dość stromym podejściu z Piwnicznej-Zawodzia. Stąd także jest malowniczy widok na północny-zachód, na zakole Popradu pod Piwniczną i nadbrzeżne łąki oraz, na przeciwległym brzegu, grzbiety i wzgórza opadające nad Poprad z Pasma Radziejowej.

Wodospad na Łomniczance i źródła mineralne

W górnej części Łomnicy-Zdrój (osiedle Martyniaki) po wschodniej stronie drogi przez wieś, na potoku Łomniczanka znajduje się wodospad. Ma on około 3 metrów wysokości i 7 metrów długości. Woda spływa trzema strugami po spękanym piaskowcu do kotła eworsyjnego o głębokości około 1,6 m. Poniżej wodospadu znajdują się źródła wód mineralnych. Są to szczawy z zawartością jonów wodorowęglanowych, wapniowych i magnezowych. Kilka źródeł ma zrobione ujęcia i jest wykorzystywanych przez mieszkańców i turystów. W okolicach Łomnicy stwierdzono najwięcej źródeł typu szczawy. Od lat trwają zabiegi o rozpoczęcie produkcji wody mineralnej „Łomniczanka”.
Koryto potoku Łomniczanka na odcinku o długości 50 m wraz z progiem skalnym na którym jest wodospad, brzegami i źródłami wód mineralnych objęto w 1973 r. ochroną, tworząc pomnik przyrody nieożywionej.
W Łomnicy-Zdrój w 1998 r. utworzono jeszcze dwa rezerwaty przyrody nieożywionej: źródło Stanisław oraz skałka piaskowcowa. Źródło Stanisław znajduje się w korycie Łomniczanki poniżej odcinka objętego wcześniej ochroną i poniżej pętli autobusowej. Jest to źródło szczelinowe, siarczkowe, typu szczawa. Chroniona skałka piaskowcowa (piaskowiec krynicki) znajduje się przy Pomniku Pamięci, około 50 m poniżej jazu. Skałka o wysokości 4 m i 9 m długości wzdłuż brzegu potoku ma pochodzenie erozyjne. Występują na niej ciekawe struktury procesu wietrzenia.

Pomnik Pamięci w Łomnicy Zdroju

W Łomnicy Zdroju około 50 m poniżej jazu na potoku Łomniczanka znajduje się pomnik Pamięci. Poświęcony jest pamięci żołnierzy 9 Kompanii 3 Batalionu 1 Pułku Strzelców Podhalańskich AK porucznika Juliana Zubka „Tatara” poległym a walce z Niemcami i cywilnym mieszkańców Łomnicy zamordowanych za pomoc udzielaną partyzantom w październiku 1944 r. oraz w hołdzie partyzantom placówki AK „Łąka” starszego sierżanta Jana Polańskiego „Lisa”, dr. Zbigniewowi Wroniewiczowi ps. „Turek” i mieszkańcom Łomnicy, którzy mieli odwagę nieść pomoc walczącym z niemieckim okupantem.
Przy Pomniku Pamięci znajduje się pomnik przyrody nieożywionej – skałka piaskowcowa (piaskowiec krynicki). Skałka ma 4 m wysokości i 9 m długości (wzdłuż brzegu potoku Łomniczanka). Jest pochodzenia erozyjnego. Występują na niej ciekawe struktury procesu wietrzenia.

Wodospad „Pod siedemdziesiąt siedem”

Ponad Łomnicą-Zdrój, około 1,5 km powyżej leśniczówki, w ciasnym zalesionym górnym odcinku doliny Łomniczanki, w pobliżu zbiegu jej kolejnych źródłowych potoków, znajduje się wodospad „Pod siedemdziesiąt siedem”. Nazwa pochodzi od siedemdziesięciu siedmiu zakrętów na bardzo stromym podejściu na Halę Groń, na niebieskim szlaku turystycznym na Halę Łabowską.

Hala Groń

Ponad wodospadem „Pod siedemdziesiąt siedem” (nazwa pochodzi od siedemdziesięciu siedmiu zakrętów na bardzo stromym podejściu na Halę Groń) szlak niebieski opuszcza dolinę Łomniczanki i wspina się stromo na wąski grzbiecik rozdzielający Łomniczankę i potok Wapnik. Jest to jedno z najbardziej stromych podejść w Beskidach. Ścieżka ze szlakiem jest wyjątkowo stroma, kręta i kamienista – również bardzo niewygodna w zejściu (!). Na stosunkowo krótkim odcinku pokonuje blisko 200 m różnicy poziomów. Na końcu najstromszego odcinka szlak wyprowadza na malowniczą stokową Hale Groń (średnio około 860 m n.p.m.), gdzie w dolnej części stoi samotny szałas. Na południowy-wschód jest ciekawy widok na źródłową część doliny Łomniczanki (wschodnia odnoga) i przeciwległy stok Parchowatki (1004 m n.p.m.) z niewielkimi polanami.

Hala Skotarki

Hala Skotarki położona jest na początku krótkiego bocznego grzbietu, odchodzącego na południowy-zachód od głównego grzbietu Pasma Jaworzyny Krynickiej (1114 m n.p.m.), w punkcie zwornikowym na zachód od Hali Łabowskiej. Grzbiet ten rozdziela po obu stronach dwa źródłowe potoki Łomniczanki. Hala Skotarki ma układ piętrowy i obejmuje kilka wypłaszczeń terenu oraz strome stoki między nimi. Hala była od wieków intensywnie użytkowana – koszona i wypasana. Istniały na niej 3 gospodarstwa rolne należące do mieszkańców Łomnicy. Po 1989 r. gospodarka pasterska na wysoko położonych halach stała się nieopłacalna (także ze względu na trudne warunki bytowania tutaj przez kilka miesięcy pasterzy obsługujących wypas – w szczególności problemy z wodą i brak elektryczności). Sezonowi mieszkańcy i użytkownicy tzw. letniarek przenieśli się z hali do nowych siedzib w dolinach. Na Hali Skotarki pozostały opuszczone domostwa, często wraz z wyposażeniem. Obecnie nieużytkowana polana, w wyniku naturalnej sukcesji ekologicznej stopniowo zarasta i prawdopodobnie w stosunkowo niedługim czasie podzieli los wielu innych polan beskidzkich i zarośnie lasem (ze szkodą dla walorów turystycznych i różnorodności biologicznej).
Hala Skotarki jest dobrym punktem widokowym. Najbardziej rozległa panorama jest na południowy-wschód na grzbiet Parchowatki – podobna do tej z sąsiedniej Hali Groń. Także z dogodnego punktu hali jest widok na północny-zachód na fragment głównego grzbietu w rejonie Wierchu nad Kamieniem (1084 m n.p.m.) i Pisanej Hali (1044 m n.p.m.), z Halą Barnowską i niżej stokową Halą Turbacz.

(Źródło: http://www.malopolska.szlaki.pttk.pl/szlaki/opis_szlaku/7366)