Szlak turystyczny - Piwniczna - Frycowa

Piwniczna - Frycowa
Długość: 17.5 km

Szczególne miejsca:

Piwniczna-Zdrój PKP

Przystanek kolejowy Piwniczna-Zdrój znajduje się poniżej rynku w Piwnicznej, tuż pod kościołem, nad Popradem. Prowadzi od niego most dla pieszych, umożliwiający szybkie dojście do zdroju na Zawodziu. Budynek przystanku kolejowego jest drewniany, zbudowany z tzw. muru pruskiego w latach 1908–1909.
W pobliżu przystanku kolejowego, na nadbrzeżnej łące pomiędzy torem kolejowym a Popradem (za placem zabaw i boiskiem, dojście od przejścia przez tor przy moście dla pieszych, na południe) znajduje się cmentarz żydowski (kirkut) w Piwnicznej. Teren cmentarza jest otoczony drewnianym ogrodzeniem. Zachowało się kilka stojących i kilka leżących kamiennych macew.
Dokumenty potwierdzają istnienie społeczności żydowskiej w Piwnicznej w XVIII w., ale według tradycji, już Kazimierz Wielki pozwolił na ich osiedlenie po założeniu miasta w XIV w. Żydzi w Piwnicznej zajmowali się handlem i prowadzeniem karczmy; utrzymywali też kontakty z podążającymi doliną Popradu kupcami z Węgier.

Piwniczna Zawodzie

Zdrój w Piwnicznej znajduje się na wschodnim (prawym) brzegu Popradu, w dzielnicy Zawodzie, niespełna kilometr na północ od mostku dla pieszych i rowerów naprzeciwko przystanku kolejowego Piwniczna-Zdrój i centrum miasteczka. Na niewielkiej skarpie, ponad schodami i malowniczym skwerem z ogrodem skalnym (alpinarium), znajduje się tu okazały drewniany, parterowy pawilon zdrojowy (pierwotna konstrukcja jeszcze z lat trzydziestych XX w.). W głębi, za pawilonem jest niewielki park, stare zabudowania zakładu przyrodoleczniczego, szyb nad odwiertem głównego źródła wody mineralnej, itp. Piwniczanka jest szczawą wapniowo-magnezową. Jest butelkowana od 1968 r. w rozlewnia wody mineralnej „Piwniczanka”.

Frycowa

Wieś Frycowa położona jest na północnych krańcach Beskidu Sadeckiego, mniej więcej w połowie drogi pomiędzy Nawojową a Maciejową, u ujścia potoku Homerka do Kamienicy Nawojowskiej. Większość zabudowy Frycowej znajduje się na wschodnim brzegu wzdłuż dolnego biegu Homerki bezpośrednio przed jej ujściem. Frycowa była ostatnią wsią czysto polską (bez osadnictwa łemkowskiego) na trasie z Nowego Sącza do Krynicy, w górę doliny Kamienicy. Według zapisów, Frycowa istniała już w 1379 r. Należała do Państwa Muszyńskiego, a później weszła w skał dóbr Stadnickich z pobliskiej Nawojowej. Jej późniejszy rozwój związany był z funkcjonowaniem hut (hamrów) w głębi doliny Homerki (stąd nazwa doliny i położonej w jej górnej części osady Homrzyska). Pierwsza wzmianka o hutach pochodzi z 1581 r.
Obecnie Frycowa jest stosunkowo mało znaną wsią letniskową na trasie z Nowego Sącza do Krynicy. Nie ma tu ciekawszych zabytków. Niewielki współczesny kościół należy do parafii w Nawojowej. Przy głównej szosie, przed mostem na Kamienicy, jest przystanek autobusowy. Tu także jest początek żółtego szlaku turystycznego na Halą Pisaną.

Północny stok Granicy

W większości bezleśny i nieco rozciągnięty w kierunku południowym wierzchołek Granica (715 m n.p.m.) znajduje się w bocznym grzbiecie Pasma Jaworzyny Krynickiej, odchodzącym od głównego grzbietu na południe (do doliny Popradu) w rejonie Hali Pisanej. Wschodnie stoki, opadające w dolinę Łomniczanki, są stosunkowo strome i bezleśne. Natomiast na zachód od szczytu odchodzi krótkie, boczne, częściowo zalesione ramię, rozdzielające źródłowe cieki potoku Śmigowskiego (uchodzącego do Popradu na północny-zachód od Zawodzia w Piwnicznej). Również na zachodnim stoku znajdują się zabudowania osiedla Zabanie. Z wypłaszczonego wierzchołka, który żółty szlak z Piwnicznej na Halę Pisaną omija bezpośrednio od zachodu, odchodzi na wschód nieznakowana polna droga, która dość stromo obniża się po zboczu prosto do centrum Łomnicy Zdroju. Z wierzchołka są rozległe widoki na dolinę Łomniczanki i jej górskie otoczenie; z grzbietem Parchowatki (1004 m n.p.m.) i fragmentem grzbietu głównego w rejonie Hali Łabnowskiej. Na północny-zachód jest nieco ograniczony widok na otoczenie górnej części doliny Jaworzyny (Kokuszki), a w oddali rejon Zadnich Gór, Cyrli i Makowicy (948 m n.p.m., w głównym grzbiecie Pasma Jaworzyny Krynickiej).

Polana Jesionowa

Polana Jesionowa znajduje się w górnej części bocznego grzbietu pomiędzy Halą Pisaną (1044 m n.p.m.) a kulminacja Gronia. (882 m n.p.m.). Na Polanie Jasionowej znajdują się szałasy pasterskie należące do mieszkańców osiedla Jarząbaki (dlatego miejsce to zwane jest też Szałasy Jarzębackie). Ostatnie zachowane najwyżej położone (na wysokości około 830 m n.p.m.) zabudowania, znajdują się po zachodniej strony grzbietowej polany. Stąd stromy stok opada do źródłowego kotła doliny Jaworzyny (Kokuszki). Bliżej grzbietu stoją dwa pozostałe szałasy pasterskie. Z dogodnego punktu widokowego na grzbiecie przy żółtym szlaku jest widok na północny-zachód, podobny do widoku z niedalekiej kulminacji Groń (882 m n.p.m.), natomiast na południe widać rejon dolnego biegu doliny Łomniczanki, wyrazisty, choć niezbyt wysoki Kicarz (704 m n.p.m.), a w oddali fragment doliny Popradu, za którym jest grzbiet Eliaszówki (1020 m n.p.m.) i Piwowarówki oraz otoczenie granicznej wsi Mniszek, już po słowackiej stronie granicy.

Polana Bukowina

Polana Bukowina położona jest u nasady grzbietu Gronia (882 m n.p.m.), Granicy (715 m n.p.m.) i Kicarza (704 m n.p.m.), prawie bezpośrednio pod głównym grzbietem Pasma Jaworzyny Krynickiej, na zachód od Hali.Pisanej (1044 m n.p.m.). Większa część polany Bukowina opada po stoku na południe do zalesionego, źródłowego odcinka dolinki Łomniczki (dopływu Łomniczanki). Z górnej części polany, gdzie przechodzi szlak żółty, są rozległe i dalekie widoki w kierunku południowym i południowo-wschodnim. Hen za wcięciem doliny Popradu widać spory fragment Pasma Radziejowej z rejonem Niemcowej (1001 m n.p.m.), Wielkiego Rogacza (1182 m n.p.m.), Obidzy i grzbietu Eliaszówki (882 m n.p.m.) i Piwowarówki (882 m n.p.m.). Przy dobrej widoczności na horyzoncie za Obidzą widać fragment Małych Pienin. Bardziej w lewo, przed Popradem wiłania się niski stożek Kicarza (704 m n.p.m.), a za doliną Łomniczanki grzbiet Parchowatki (1004 m n.p.m.) (z Kiczerą) i gniazdo Pustej Wielkiej (1061 m n.p.m.). W głębi znajduje się Lubowlańska Wierchowina (na Słowacji).

Przełęcz Bukowina

Przełęcz Bukowina (993 m n.p.m.) znajduje się około 0,5 km na zachód od Hali Pisanej (1044 m n.p.m.), w głównym grzbiecie Pasma Jaworzyny Krynickiej, na porośniętej bukowym lasem niewyraźnej przełączce (węzeł szlaków). Do grzbietowego szlaku czerwonego (Główny Szlak Beskidzki) dochodzi od południowego-zachodu szlak żółty z Piwnicznej na Halę Pisaną (i dalej na północ do Frycowej w dolinie Kamienicy Nawojowskiej). Na skrzyżowaniu ścieżek znajdują się drogowskazy.

Hala Pisana

Hala Pisana to wydłużona zarastająca hala ciągnąca się w środkowej części głównego grzbietu Pasma Jaworzyny Krynickiej, pomiędzy Zadnimi Górami a Wierchem nad Kamieniem (1084 m n.p.m.). Najwyższy punkt hali, szczyt Hala Pisana, osiąga wysokość 1044 m n.p.m. Stąd na wschód, za linią grzbietu widać Wierch nad Kamieniem, a nieco w prawo boczny grzbiet Parchowatki (1004 m n.p.m.), a dalej na południowy-wschód, daleko za Popradem Lubowlańską Wierchowinę na Słowacji. Nazwa hali wywodzi się od góralskiego określenia pomiarów, czyli „spisywania” hali przez geodetów.
Na szczycie, w miejscu śmierci żołnierza 1 Pułku Strzelców Podhalańskich AK Grupy „Świerk” Adama Kondolewicza ps. „Błysk”, który poległ w walce z hitlerowskim najeźdźcą 26 VI 1944 r., znajduje się kamienny obelisk. Są tu także dwie niewielkie, stosunkowo nowe kapliczki Matki Bożej Licheńskiej i Częstochowskiej.
Hala Pisana, która była niegdyś wielką halą wypasową, od dawna już nie użytkowana zarasta stopniowo borówczyskami i młodnikiem leśnym (tzw. sukcesja wtórna). Wzdłuż szlaku biegnącego halą ciągnie się szpaler limb, zasadzonych tu z polecenia hrabiego Adama Stadnickiego z Nawojowej.
Niespełna kilometr na wschód od Hali Pisanej, na zalesionym już głównym grzbiecie Pasma Jaworzyny Krynickiej znajduje się węzeł szlaków. Od Głównego Szlaku Beskidzkiego (czerwonego) odchodzi tutaj szlak żółty, który prowadzi z Piwnicznej w dolinie Popradu do Frycowej w dolinie Kamienicy Nawojowskiej. W rejonie Hali Pisanej prowadzi on około 1,5 km głównym grzbietem razem ze szlakiem czerwonym i właśnie tutaj skręca na północ na boczne ramię Sokołowskiej Góry (1028 m n.p.m.) i Wielkiego Gronia (745 m n.p.m.).

Sokołowska Góra

Wyrazista, zalesiona kulminacja Sokołowska Góra (1028 m n.p.m.), znajdująca się około 1,5 km na północny-wschód od Hali Pisanej (1044 m n.p.m.), u nasady bocznego grzbietu Pasma Jaworzyny Krynickiej, prowadzącego w stronę doliny Kamienicy Nawojowskiej, a rozdzielającego źródłowe kotły potoków Złatna (Homerka) i Czaczowiec (po wschodniej stronie). Do dolinek tych opadają strome stoki, na których wystepują wychodnie piaskowca magurskiego. Po minięciu wierzchołka szlak żółty rozległym zakosem obniża się gwałtownie po również stromym północnym stoku, przecinając biegnącą praktycznie po poziomicy (około 870 m n.p.m.) leśna drogę stokową omijającą wyniosłość szczytową z trzech stron.

Rezerwat Barnowiec

Na wschodnim stoku Sokołowskiej Góry (1028 m n.p.m.), pomiędzy grzbietowym szlakiem żółtym, źródłowym ciekiem Czaczowca i odcinkiem stokowej drogi znajduje się rezerwat przyrody Barnowiec. Jest to rezerwat leśny chroniący drzewostan bukowy puszczy karpackiej na skalistym, osuwiskowym stoku. Jest najstarszym rezerwatem przyrody w Beskidzie Sądeckim. Potrzebę ochrony tego terenu doceniał ówczesny właściciel tych terenów – hrabia Adam Stadnicki i już w 1906 r. rozpoczął działania ochronne, a w 1924 r. utworzył rezerwat ścisły. Rezerwat Adama Stadnickiego miał 70 ha powierzchni. Dzięki temu zachowały się tu stare okazy drzew. Obecnie ich wiek szacuje się na 100–200 lat, a niektórych okazów nawet 300 lat. Po II wojnie światowej, gdy ten kompleks leśny stał się własnością Lasów Państwowych, nie od razu został ponownie objęty ochroną. Dopiero w 1957 r. status rezerwatu został potwierdzony zarządzeniem Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego. Początkowo (w 1957 r.) rezerwat miał powierzchnię tylko 2,26 ha, w 1983 r. został rozszerzony do 21,61 ha, a później (w 2003 r.) został powiększony do 44,57 ha.

Wielki Groń

Niezbyt wyniosła kulminacja Wielkiego Gronia (745 m n.p.m.) znajduje się w środkowej części bocznego grzbietu Pasma Jaworzyny Krynickiej rozdzielającego doliny Homerki i Czaczowca. Wierzchołek jest częściowo zalesiony. Po wschodniej stronie znajdują się niewielkie zagajniki i stokowe łąki, przez które schodzi polna droga do położonej w dolinie Czaczowca wioski Barnowiec. Bezpośrednio za szczytem (po północnej stronie) szlak żółty prowadzi górnym skrajem rozległej łąki, skąd są widok na północny-wschód, na grzbiety po obu stronach doliny Czaczowca, a dalej, za wcięciem doliny Kamienicy Nawojowskiej (w rejonie Maciejowej), na fragment Pasma Tokarni i Czerszli (należących już do Beskidu Niskiego) z bardziej wyrazistymi „kopkami” Margoni Wyżnej (774 m n.p.m.) i Niżnej (737 m n.p.m.).

Kamionki

Kamionki to niewielkie osiedle położone ponad doliną Kamienicy Nawojowskiej, przy końcu schodzącego nad Frycową bocznego grzbietu Pasma Jaworzyny Krynickiej. Tu szlak żółty wyprowadza z niewielkiego zagajnika na rozległy kompleks pól i łąk. Jest stąd szeroki widok na zabudowę wsi Frycowa, równoległą do dolnego biegu potoku Homerka (już w pobliżu ujścia) oraz spory fragment doliny Kamienicy Nawojowskiej. Za nią znajduje się zachodnia część Pasma Tokarni i Czerszli (formalnie już Beskid Niski – Góry Grybowskie). Od zachodu widoczny jest tu rejon kulminacji Sokolnik (669 m n.p.m.) przysłonięty nieco przez bliższą stromą i zalesioną Margoń Niżną (737 m n.p.m.) i na prawo od niej Margoń Wyżną (774 m n.p.m.).


(Źródło: http://www.malopolska.szlaki.pttk.pl/szlaki/opis_szlaku/7390)